Assessment of durability and strength parameters of thermoplastic and GRP pipes

openaccess, Vol. 646 (06) 2026 / czwartek, 25 czerwca, 2026

Ocena parametrów trwałościowych i wytrzymałościowych rur z tworzyw termoplastycznych oraz tworzywa GRP

(Open Access)

DOI: 10.15199/33.2026.06.03

citation/cytuj: Gut R., Jasiński W. Assessment of durability and strength parameters of thermoplastic and GRP pipes. Materiały Budowlane. 2026. Volume 646. Issue 06. Pages 17-24. DOI: 10.15199/33.2026.06.03

This article presents an analysis of comparative studies on the durability and strength parameters of thermoplastic, polypropylene (PP), polyethylene (PE), high density polyethylene (PEHD) and GRP pipes such as: ring stiffness, ring elasticity, and creep that impact the operational safety of engineering structures. Based on the research results, it was demonstrated that some properties of thermoplastic and GRP pipes can be compared, for example, for alternative product applications. However, this mainly concerns short-term properties, such as ring stiffness/initial specific ring stiffness and ring elasticity/resistance to initial annular deflection. These properties may have different levels or classes. For thermoplastic pipes, long-term creep tests yield higher predicted deformations compared to GRP products.

W artykule przedstawiono analizę badań porównawczych parametrów trwałościowych i wytrzymałościowych rur z termoplastycznych tworzyw sztucznych, polipropylenu (PP), polietylenu (PE), polietylenu wysokiej gęstości (PEHD) oraz rur z tworzywa GRP, takich jak sztywność obwodowa, elastyczność obwodowa i pełzanie, mających wpływ na bezpieczeństwo użytkowania konstrukcji inżynierskich. Na podstawie uzyskanych wyników wykazano, że część właściwości rur z tworzyw termoplastycznych oraz z tworzywa GRP może być porównywana w celu np. alternatywnego zastosowania wyrobów. Dotyczy to przede wszystkim właściwości krótkotrwałych, takich jak sztywność obwodowa/początkowa właściwa sztywność obwodowa i elastyczność obwodowa/odporność na początkowe ugięcia pierścieniowe. Właściwości te mogą przyjmować różne poziomy lub klasy. Długotrwałe badania pełzania rur z tworzyw termoplastycznych dają większe prognozowane odkształcenia w porównaniu z wyrobami z tworzywa GRP.
thermoplastic pipes; GRP pipes; ring stiffness; ring elasticity; creep

rury z tworzyw sztucznych termoplastycznych; rury GRP; sztywność obwodowa; elastyczność obwodowa; pełzanie
  1. Nienartowicz B, Gut R, Jasiński W, Abel T. „Analiza ugięć i odkształceń w fazie zabudowy i obciążeń eksploatacyjnych przepustu z tworzywa GRP o przekroju kołowym, na podstawie badań modelowych w skali naturalnej”. Materiały Budowlane; 2025; 10: 56÷63
  2. Janson L-E. „Rury z tworzyw sztucznych do zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków”, Toruń: Polskie Towarzystwo Producentów Rur i Kształtek z Tworzyw Sztucznych, 2010
  3.  Jasiński W, Łęgosz A, Nowak A, Pryga-Szulc A, Wysokowski A. Zalecenia projektowe i technologiczne dla podatnych drogowych konstrukcji inżynierskich z tworzyw sztucznych, Żmigród 2006
  4. Rowińska W, Wysokowski A, Pryga A. Zalecenia projektowe i technologiczne dla podatnych konstrukcji inżynierskich z blach falistych, Żmigród 2004
  5. PN-EN ISO 9969 Rury z tworzyw termoplastycznych. Oznaczanie sztywności obwodowej
  6. ISO 7685 Systemy rur z tworzyw sztucznych. Rury z tworzyw termoutwardzalnych wzmocnionych włóknem szklanym. (GRP) – Oznaczanie początkowej sztywności obwodowej
  7. PN-EN ISO 13968 Systemy przewodów rurowych i rur osłonowych z tworzyw sztucznych. Rury z tworzyw termoplastycznych. Oznaczanie elastyczności obwodowej.
  8. PN-EN 1226 Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych. Rury z utwardzalnych tworzyw sztucznych wzmocnionych włóknem szklanym (GRP). Metoda badania odporności na początkowe ugięcie pierścieniowe
  9.  PN-EN ISO 9967 Rury z tworzyw termoplastycznych – Oznaczanie wskaźnika pełzania
  10.  PN-EN ISO 10468 Rury z termoutwardzalnych tworzyw sztucznych wzmocnionych włóknem szklanym (GRP) – Oznaczanie właściwości pełzania pierścienia w warunkach mokrych lub suchych
  11.  PN-EN 13476‒2:2026‒01 Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych do bezciśnieniowej podziemnej kanalizacji – Systemy przewodów rurowych o ściankach strukturalnych z nieplastyfikowanego poli (chlorku winylu) (PVC-U), polipropylenu (PP) i polietylenu (PE) – Część 2: Specyfikacje rur i kształtek o gładkiej powierzchni wewnętrznej i zewnętrznej oraz systemu, typ A
  12. PN-EN 13476‒3:2026‒01 Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych do bezciśnieniowej podziemnej kanalizacji – Systemy przewodów rurowych o ściankach strukturalnych z nieplastyfikowanego poli (chlorku winylu) (PVC-U), polipropylenu (PP) i polietylenu (PE) – Część 3: Specyfikacje rur i kształtek o gładkiej powierzchni wewnętrznej i profilowanej powierzchni zewnętrznej oraz systemu, typ B
  13.  PN-EN 1228:1999 Systemy przewodowe z tworzyw sztucznych -- Rury z termoutwardzalnych tworzyw sztucznych wzmocnionych włóknem szklanym (GRP) -- Oznaczanie początkowej właściwej sztywności obwodowej
  14.  PN-C-89224 Systemy przewodów rurowych z termoplastycznych tworzyw sztucznych; Zewnętrzne systemy bezciśnieniowe i ciśnieniowe do przesyłania wody, odwadniania i kanalizacji z PVC-U, PP i PE; Warunki techniczne wykonania i odbioru
mgr inż. Remigiusz Gut, Instytut Badawczy Dróg i Mostów – Filia Wrocław
ORCID: 0000-0002-3327-4142
dr Wiktor Jasiński, Instytut Badawczy Dróg i Mostów – Filia Wrocław
ORCID: 0000-0001-6612-4207

mgr inż. Remigiusz Gut, Instytut Badawczy Dróg i Mostów – Filia Wrocław
ORCID: 0000-0002-3327-4142

Correspondence address: remigiusz.gut@ibdim.edu.pl

Full paper:

DOI: 10.15199/33.2026.06.03

Article in PDF file

Received: 24.03.2026 / Artykuł wpłynął do redakcji: 24.03.2026 r.
Revised: 28.04.2026 / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 28.04.2026 r.
Published: 24.06.2026 / Opublikowano: 24.06.2026 r.