Analiza konstrukcji więźby storczykowej dachu zabytkowego kościoła
(Open Access)
DOI: 10.15199/33.2026.06.08
citation/cytuj: Klimek A. Analysis of the king-post roof truss structure of the historical church. Materiały Budowlane. 2026. Volume 646. Issue 06. Pages 74-80. DOI: 10.15199/33.2026.06.08
- Abstract / Streszczenie
- Keywords / Słowa kluczowe
- Literature
- Afiliation
- Corresponding Author
- Open Access
This article presents an analysis of a king-post roof truss, using the roof truss of St. Jadwiga of Silesia Church in Karpniki as an example. The specificity of king-post roof structures, no longer used today, is presented, along with the results of a static and strength analysis, which determines the load-bearing capacity of individual structural elements according to contemporary standards. The original structural defects and damage to the roof truss elements and their connections incurred during the service life are shown, and their implications for the reliability of the roof structure is assessed. The method and effectiveness of repairs carried out in the second half of the 19th century are discussed. General conclusions are drawn regarding the assessment of the state of preservation, the significance of the damage, and methods for repairing king-post truss.
W artykule przedstawiono analizę konstrukcji dachu storczykowego na przykładzie więźby dachowej kościoła pw. św. Jadwigi Śląskiej w Karpnikach. Przedstawiono specyfikę niestosowanych już współcześnie konstrukcji więźb storczykowych oraz wyniki analizy statyczno-wytrzymałościowej z wyznaczeniem wykorzystania nośności poszczególnych elementów konstrukcyjnych wg współczesnych norm. Pokazano pierwotne nieprawidłowości konstrukcyjne oraz uszkodzenia elementów więźby i ich połączeń powstałe podczas eksploatacji budynku. Ponadto oceniono ich znaczenie z punktu widzenia niezawodności konstrukcji dachu. Omówiono sposób oraz skuteczność napraw wykonanych w drugiej połowie XIX wieku. Sformułowano wnioski ogólne, dotyczące oceny stanu zachowania, znaczenia uszkodzeń oraz sposobów naprawy więźby storczykowej.
W artykule przedstawiono analizę konstrukcji dachu storczykowego na przykładzie więźby dachowej kościoła pw. św. Jadwigi Śląskiej w Karpnikach. Przedstawiono specyfikę niestosowanych już współcześnie konstrukcji więźb storczykowych oraz wyniki analizy statyczno-wytrzymałościowej z wyznaczeniem wykorzystania nośności poszczególnych elementów konstrukcyjnych wg współczesnych norm. Pokazano pierwotne nieprawidłowości konstrukcyjne oraz uszkodzenia elementów więźby i ich połączeń powstałe podczas eksploatacji budynku. Ponadto oceniono ich znaczenie z punktu widzenia niezawodności konstrukcji dachu. Omówiono sposób oraz skuteczność napraw wykonanych w drugiej połowie XIX wieku. Sformułowano wnioski ogólne, dotyczące oceny stanu zachowania, znaczenia uszkodzeń oraz sposobów naprawy więźby storczykowej.
roof truss; internal forces; deformations; connections; reliability.
więźba dachowa; siły wewnętrzne; odkształcenia; połączenia; niezawodność.
więźba dachowa; siły wewnętrzne; odkształcenia; połączenia; niezawodność.
- Tajchman J. Propozycja systematyki i uporządkowania terminologii ciesielskich konstrukcji dachowych występujących na terenie Polski od XIV do XX w. „Monument. Studia i Materiały Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków” 2005, nr 2, str. 7–36
- Ganowicz R. Historyczne więźby dachowe polskich kościołów, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, Poznań 2005 r.
- Tajchman J. Ze studiów nad więźbami storczykowymi Torunia, Zabytkoznawstwo i konserwatorstwo XIII, zeszyt 176, Turuń 1989 r.
- Witkowski B, Klimek A. Więźby wieszarowe i storczykowe w zabytkowych kościołach Polski zachodniej. Materiały Budowlane 2022; 11: 99‒101
- Pietrzak B. Kościół parafialny pw. św. Jadwigi Śląskiej w Karpnikach, remont konserwatorski elewacji oraz dachu kościoła, program prac konserwatorskich. Poznań, luty 2023 r.
- PN-EN-1995-1-1. Projektowanie konstrukcji drewnianych. Postanowienia ogólne. Reguły ogólne i reguły dotyczące budynków.
- Antonowicz R, Klimek A. Stan zachowania więźby storczykowej nad budynkiem kościoła po przeszło trzystu latach eksploatacji. Materiały Budowlane 2019; 6: 24–26
- Jasieńko J., Nowak T., Karolak A., Historyczne złącza ciesielskie, Wiadomości Konserwatorskie 2014; 40: 58–82
- Martinkovičová S, Sandanus J, Brodniansky J, Ondrašinová L. Static analysis of selected types of roof trusses considering the weakening of the structural elements, Slovak Journal of Civil Engineering 2025; 33: 47–53
- Meisel A, Bogensperger Th, Moosbrugger Th, Schickhofer G. Historische Dachtragwerke aus Holz – Statische Analyse und Tragwirkung, Teil 2, Bauingenieur 2 – 2013, s. 61–72
- Jankowski L, Engel LJ, Jasieńko J. Praca statyczna wybranych połączeń występujących w drewnianych obiektach historycznych, Wiadomości Konserwatorskie 2005; 18: 29–41.
dr inż. Adam Klimek, Politechnika Wrocławska, Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego
ORCID: 0000-0002-4945-4121
ORCID: 0000-0002-4945-4121
dr inż. Adam Klimek, Politechnika Wrocławska, Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego
ORCID: 0000-0002-4945-4121
Correspondence address: adam.klimek@pwr.edu.pl
Received: 02.02.2026 / Artykuł wpłynął do redakcji: 02.02.2026 r.
Revised: 16.03.2026 / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 16.03.2026 r.
Published: 24.06.2026 / Opublikowano: 24.06.2026 r.